Du hugsar kanskje den populære reklamesnutten med gullfisken som låg daud som ei sild med buken i veret i glasbollen sin. Mora til fiskeeigaren freista febrilsk å vekkforklare den ubehagelege sanninga, før den vesle eigaren skar i gjennom og slo fast at Doffen var daud. Ferdig med det.
Det nærmar seg haust, og med den skal dei aller fleste storfe inn i hus. For enkelte betyr dette fleire dyr inne enn dei nokon gong har hatt. Dette av grunnar som kvotekjøp/leige eller samanslåing av bruk. Då vert òg kravet til ventilasjonsanlegget større. Men erfaringane tilseier at størstedelen av dei tradisjonelle fjøsa i området allereie har for liten kapasitet på sitt ventilasjonsanlegg. Så veldig mange storfe hadde fått det betre med eit oppgradert ventilasjonssystem i fjøset der dei står.
Riksrevisjonen har teke Stortinget sine overordna mål for landbruks- og matpolitikken på alvor, og stiller Landbruks- og matdepartementet (LMD) til ansvar for å nå måla. Dette er interessant. For vi er van med at vakre ord og fine formuleringar frå politisk hald først og fremst tener som reklame. Av erfaring ventar folk flest ikkje at alle lovnader blir haldne og trur vel heller ikkje at politikarane har ambisjonar om å innfri alt dei lovar. Det gjeld også formuleringane om levande bygder, biologisk mangfald, kulturlandskap og langsiktig mattryggleik.
Les heile leiaren fra Bv 33/34
I førre utgåva av Bondevennen skreiv me om svært gode prisar på pelsskinn på dei siste auksjonane i København og Helsingfors, spesielt for mink. Ja, prisane blei omtalte som fantastisk gode. Årsakene er fleire. Det har i årevis vore gjort særs godt arbeid innan produktutvikling og marknadsføring. Pelsskinn blir brukt til så mykje, ikkje bare varme plagg. Det har blitt svært mange rike kinesarar og russarar, og i desse landa er det gjævt med pels. Kinesarane har prøvd seg med produksjon av pelsdyr, men får det ikkje til. Fôret er for dårleg, og dei har ikkje kunnskapar nok. Dermed blir det dårleg skinnkvalitet og ikkje lønsemd. Den kalde vinteren i nord gav også ekstra sal av pels, og lagera av kvalitetsskinn gjekk tomme.
Innen 2012 skjer det store forandringer for hold av verpehøns. Trehønersbur blir ikke lengre lov å bruke og eggprodusenter må ha gått over til innreda miljøbur eller frittgående systemer. Større gruppestørrelser og større muligheter for bevegelse og utføring av naturlig adferd gjør at det oppstår visse utfordringer som ikke har vært like framtredende i trehønersbur.
Morellavlinga i sum for alle dyrkingsdistriktene vil bli brukbar i år, i følge opplysninger fra fruktlagrene og grossistene. Men det blir store variasjoner mellom ulike steder og ulike garder. Totalavlinga ser ut til å bli mindre enn i fjor, men større enn i 2007 og 2008.
Det melder GrøntProdusentenes Samarbeidsråd ved Bjørn Eidhammer.
En rekner med 440 tonn i samla avling. Av dette står sorten Van for 160 tonn, og Lapins står for 153 tonn. Dette er de helt dominerende sortene på markedet.
Det ser ut til å bli et brukbart avlingsår for plommer og tidlige epler. Vi kan vente noe større avlinger enn gjennomsnittet for de siste åra. Siden våren var sein, vil høsting og salg starte omkring ti dager seinere enn normalt. Plommesesongen starter omkring 20. august.
Det melder GrøntProdusentenens Samarbeidsråd ved Bjørn Eidhammer, den 2. august.
Opal er den største sorten i år, der venter en ei samla avling til grossistene på omkring 284 tonn. Mallard er den nest største sorten, og så kommer Victoria og Jubileum. I forhold til for seks år sia, venter en omkring 130 tonn mer av plommer til fruktmottakene. Sia 2004 har det aldri vert venta så store mengder plommer som i år.
Hvis en ser på prognosene for tidlige epler, er det venta 1.807 tonn til mottakene. Bortsett fra i 2008 er dette det høgeste tallet de siste seks åra. Den største sorten er Discovery, som nummer to kommer Julyred, og på tredjeplass Prins / Rød Prins / Kronprins.
Kunnskapsdepartementet har godkjent Høgskulen for landbruk og bygdenæringar (HLB) sin søknad om å kunna tildela bachelorgrad innanfor fagfeltet bygdeutvikling. Utdanninga vert unik både i Noreg og Skandinavia, og vil gje eit spennande tilbod til nyutviklarar innanfor bygdenæringane, organisasjonslivet og i lokal/regional forvalting.
- Dette er eit stort steg vidare for ein liten høgskule, og kunnskapsinstitusjonen HLB får no ei enno meir sentral rolle i arbeidet med å sikra verdfull og naudsynt utviklingskompetanse for distrikt og regionar i Noreg, seier rektor Dag Jørund Lønning.
Utdanninga skal gje studenten grunnleggjande utviklingskompetanse og få fram korleis kvar og ein kan bli meir aktive utviklarar og pådrivarar i forhold til eigne sosiale, kulturelle og økonomiske omgivnader. Ein skal læra både sjølvutvikling og det å sjå med nye auge på eigne ressursar. Studiet er i tillegg næringsretta og fokuserer både på vidareutvikling av eksisterande bedrifter og/eller etablering av nye.
HLB satsar på å koma i gang med bachelorutdanninga allereie hausten 2010.
Ammoniakktap til lufta fra husdyrgjødsel er et betydelig miljøproblem i Nederland, mest på grunn av gjødslingseffekten med tilførsel av nitrogen til følsomme naturområder, for eksempel lyngheier.
Det er ikkje noko nytt når vi seier at du som bonde har eit av dei mest krevjande og allsidige yrka som er - både fysisk, i arbeidsomfang, men ikkje minst i høve til kunnskap/kompetanse. Etter kvart som marginane blir mindre og produksjonsomfanget på den enkelte garden større, stig kompetansekrava. Dei store forskjellane som er i inntekter mellom dei dyktigaste og dei som ikkje får det like godt til, er òg eit klart teikn på at kompetanse løner seg.
Les heile leiaren frå Bv 29/30
Magesår hjå gris er ei multifaktoriell liding. Praktiserande veterinærar og fortvila produsentar rapporterer til tider mykje magesår på purker. Er lidinga eit problem?
Det er med interesse vi har følgt med i utviklinga på tomatfronten i sommar. Stor overproduksjon og priskollaps røyner på for mange, jamvel om marknadsbalansen og prisane nå betrar seg. For dei som har store investeringar, blir økonomien særs pressa. For dei som har eldre anlegg der kapitalkostnadene ikkje tyngjer så mykje, røyner det på viljen til å arbeida på dugnad, og kanskje på tap.
For første gang er Hå den kommunen i landet som får mest produksjonstilskudd i landbruket. Denne topplasseringa har lenge tilhørt Steinkjer i Nord-Trøndelag. Nå har fintelling i Statens Landbruksforvaltning vist at Hå har gått forbi, med knepne 250.000 kroner i samla tilskudd.
Av fylkene her i landet er Rogaland det som får mest produksjonstilskudd, med Nord-Trøndelag på andreplass.
På lista over kommunene som får mest i produksjonstilskudd, kommer Ringsaker som nummer tre. Så følger Levanger, Vindafjord, Time, Klepp, Sandnes, Voss og Gausdal.
Fra Nationen 30.06.2010.
På samrådet med ungdom om den komande stortingsmeldinga for eit par veker sidan, på Jæren, brukte Landbruksministeren ein stor del av innlegget sitt på årets jordbruksavtale. Han forsvarte avtalen, meinte den er god – altså ikkje noko nytt. Så refsa han alle som har vore negative til avtalen. Ein del av refsen gjekk til media, og vi kunne ikkje unngå å registrera at han nok også meinte Bondevennen. Vi følte oss ikkje trefte, altså bomskot.
Les heile leiaren frå Bv 25/26
I den siste tiden har det vært økt fokus på hva som skal til for å opprettholde mjølkeproduksjonen i Agder og Telemark, ved å blant annet se på muligheter i eksisterende bygninger. Initiativet til dette har kommet i fra flere hold, og gitt grunnlag for positivt samarbeid mellom de ulike landbruksorganisasjonene.
I denne utgåva av Bondevennen har vi ein gardsreportasje frå Kvilldal i Suldal, som illustrerer nokre av dei viktigaste utfordringane i norsk landbruk dei neste åra. Sigrid Bakka, ein særs velkvalifisert og ressurssterk ung bonde, står ovafor svært vanskelege val. Anten å satsa på det ho mest av alt vil, med svært stram økonomi i tiår framover, eller å kutta ut kua.
Les leiaren frå Bv 23/24
Olav Spanne har sendt Bondevennen eit fyldig referat frå hesteutstillingane på Stav, Nordfjordeid, Sauda og Tu, som følgjer her.
Det er blitt sagt mykje om årets jordbruksavtale allereie og meldingane har vore mange om vonbrot ovafor både regjeringa, Senterpartiet og Bondelaget. Når det gjeld Bondelaget, peikar mange på at det i år var gitt grønt lys for brot dersom resultatet blei så dårleg som det blei, rundt 50 % av kravet. Det var sjølvsagt at ein fekk på plass meir pengar til frakttilskot – som ei oppfølging av jordbruksavtalen i fjor. Grensevernet for mjølk var viktig, men var det viktig nok til at ein kunne la så mange prinsipp fara? Når er det nok?
TINE har eit omfattande regelverk som skal sikre rett bedømming og betaling av leverandørmjølka ut frå den kvalitet mjølka di har. Heile poenget med regelverket er å fremme produksjon av mjølk med høg kvalitet! Difor gjennomgår mjølk frå din gard nærare 200 analysar i året på Tine sine laboratorium. All testing baserer seg på stikkprøvekontroll som leverandørane ikkje skal kjenne uttaksdatoen på.
Fire tilsyn på felles tilsyn på garden din blir truleg ein realitet. Alt i prøveperioden blir den såkalla Jærmodellen kalla ein suksess av tilsyna sjølv. Men er det ok for bonden? Og kva dersom fleire vil hengje seg på ”suksessen”. Blir resultatet at dei besøkjande tilsyna må bruke minibuss for å få med seg alle?
Vi registrerer at mange bønder er skuffa over det dei oppfattar som eit puslete krav i årets jordbruksforhandlingar – 1 865 millionar kroner i ordinære midlar og 100 millionar i ekstraordinære investeringsmidlar. Kor stor avstanden blir mellom krav og resultat veit vi om vel eit par veker – om det blir eit resultat då. Kravet betyr at det vil ta lang tid for næringa å oppnå jamstilling med andre næringar og yrke.
Høsten 2009 skiftet TINE til ny metode for kalibrering av analyseutstyr for frie fettsyrer. Siden oktober 2009 har utstyret vært til testing og i denne perioden har ikke frie fettsyrer vært en del av kvalitetsbetalingen for kumelk.
Les heile fagartikkelen frå Bv 18
Fleire artiklar i Bondevennen den siste tida har minna på alvoret i to saker som heng saman: EU sitt vassdirektiv som Norge må følgja, og revisjon av våre eigne gjødselforskrifter. Sakene aukar presset på landbruket, vassdirektivet også i område med mykje open åker, begge i område med stor husdyrtettleik. Det blir dyrt og utfordrande for næringa å oppfylla alle krava.
Beite er ein viktig ressurs i ammekuproduksjonen. Det er vanleg at om lag halvparten av årsfôret til ei ammeku vert teke som beite. Den store utfordringa er å ha jamn tilgang på beite gjennom heile sommaren, både når det gjeld mengde og kvalitet.
Les heile fagartikkelen frå Bv 17
Dei fleste fekk truleg med seg kornstriden mellom Felleskjøpet Agri (FKA) og Felleskjøpet Rogaland Agder (FKRA). Opphavet til striden var ekstremt høge kornprisar på verdsmarknaden vinteren 2007 – 2008. Prisane på importert korn var høgare enn på norsk korn. Innan Felleskjøpsgruppa var det klare reglar for fordeling av det norske kornet i ein normalsituasjon med lågare prisar på verdsmarknaden enn i Noreg, men ikkje like klare reglar for fordeling når prissituasjonen vart motsett.
Forbered sauene på beitesesongen
Region Rogaland og Agder har i forhold til resten av landet et relativt lite tap på beite på grunn av rovdyr. I vår region er parasittangrep på sauene et langt større problem.
Les heile fagartikkelen frå Bv 16
Diskusjonen går friskt om prising i Nortura. Den siste tida har det dreidd seg mest om dei store puljetillegga, som er kalla strategisk prising. Kampen står først og fremst mellom ”dei store og dei små”. Det dreier seg også om Nortura si generelle utbetalingsevne.
Eit sentralt spørsmål i mange diskusjonar, går på innfraktvilkåra. Nortura har her ei konkurranseulempe i kraft av si mottaksplikt. Utvalet som skulle greia ut spørsmålet om fraktvilkåra, har gitt si innstilling, og kome fram til at det må nær 100 millionar friske kroner til for å jamna ut dei skeive konkurranseforholda.
Verdas viktigaste yrke, ja det er bondeyrket. Det fekk vi høyra på årsmøtet i Rogaland Bondelag nyleg, og det får vi høyra i andre samanhengar. Vi har ikkje vanskeleg for å vera einige. Utan produksjon av mat stansar alt. Bare ein liten brøkdel av det folkehavet vi har på jorda i dag, ville kunna leva om vi skulle hausta utan å så, og utan å samspela med naturen på så mange andre vis. La oss vera audmjuke og seia at det er eitt av verdas viktigaste yrke.
Grunnlaget for mindre problem med sporer legg du som mjølkeprodusent i arbeidet på garden ved vårarbeidet og haustearbeidet.
Les fagartikkelen fra Bv
12/13
Så langt har våren vore heller kjølig. Men nå stig temperaturen, snøen forsvinn og vi har den aller beste årstida rett rundt hjørnet. Så registrerer vi at temperaturen også stig innomhus på ein del arenaer vi har gjesta i det siste - der utviklinga i landbruket, og spesielt lønsemda i næringa, blir diskutert.
I Sør-Norge, inklusive Rogaland, ligg det til saman rundt 35 000 tonn giftig havre på lager. Gifta er mykotoksin, altså soppgift. Ei viktig årsak til høgt giftinnhald er den fuktige sommaren og hausten, men ikkje bare det. I tillegg til dei 35 000 tonna på lager er det brukt, og vil kontinuerleg bli brukt, korn med mykje mykotoksin. Gifta blir ”tynna ut” i kraftfôret ved å blanda med korn med lågt toksininnhald. Men dei siste 35 000 tonna greier ein altså ikkje utan vidare å nytta på denne måten, denne fôringssesongen, utan at giftinnhaldet i fôret blir for høgt. Eitt alternativ er skyva problema føre seg, å lagra havren over til neste fôringssesong, men det vil kosta rundt 14 millionar kroner.
Regjeringa nedsette i førre veke utvalet som skal sjå på maktforholda i matvareomsetnaden. I Norge er kjedekonsentrasjonen sterkare enn i mest noko anna land, med fire kjeder som kontrollerer rundt 99 % av daglegvarehandelen. Det er nok å peika på formuar på frå nokre få, til titals milliardar hjå nåverande og tidlegare kjedebaronar, Rema-Reitan, og Rimi-Hagen.
Det stundar mot årsmøte i våre faglege og økonomiske organisasjonar. Ein svært viktig del av årsmøta er val av tillitsvalde, å finna dei beste folka. Dette har blitt spesielt viktig i dei store økonomiske organisasjonane. Årsomsetnaden der går frå rundt to milliardar kroner i Felleskjøpet Rogaland Agder, til nær det tidoble i dei landsdekkande konserna Tine og Nortura. Marginane har blitt mindre med åra, og det økonomiske presset større.
Ein aukande del av den norske maten blir produsert i EU. Regjeringa har gitt grønt lys for at EU kan senda 2.700 nye tonn ost inn på den norske marknaden. Det er ein auke på heile 60 prosent.