Teknologien gir – og krev ei offergåve
Jofrid Åsland Gilje
Den teknologiske ferda til landbruket er imponerande, men også kostbar på fleire vis. Frå 1800-talet med fjord- og fjellbruk på Sørvestlandet, har bøndene gjennom generasjonar gjort store investeringar i teknologi.
På vegen mot eit effektivt landbruk har mykje kunnskap gått tapt. Ta til dømes traktoren med plogen som makker – kva ville landbruket på Jæren vore utan denne duoen? Det er lett å gløyme at dette ein gong var ein banebrytande innovasjon. Det norske landbruket har tatt store og raske sjumilssteg gjennom eit par hundre år. Her i sørvest kom mjølkerobotar og andre smarte løysingar tidleg inn i fjøset.
Kunnskap om arbeidshesten og handmjølking av kyr er nok ikkje eit stort sakn. Traktoren sine hestekrefter har gjort upløgd jord til fruktbar eng og skåna mang ein bonde for slitasjeskader. Samstundes har me også flatpakka jordlaga og frigitt store mengder karbondioksid.
I dag møter bonden stadig nye krav til dokumentasjon av berekraft, utslepp og dyrehelse. Det finst mange smarte løysingar som kan hjelpe – og her må gevinsten finnast. I denne utgåva av Bondevennen kan du lese om både teknologioptimistar og beredskap. Alle søkjer dei tryggleik. Dei vil sikre at folket får mat og at bonden kan produsere maten på best mogleg vis.
Det er avgjerande at bonden tek i bruk teknologi som gir gevinst både økonomisk og for arbeidskvardagen. Aldri teknologi for teknologien sin del, men for nytta. Truleg er ikkje den smartaste løysinga oppfunnen enno.
Noreg ligg langt bak nabolanda når det gjeld innovasjon, særleg når det kjem til å skape nye produkt til marknaden. Det beste er om dei smarte løysingane for framtida kjem frå bøndene. Bonden Martin Moi har vore med å utvikle ei ny lessevogn. Britt Lilly Hylland tek med seg mjølkeroboten på sommarbeite. Les om dei i dette nummeret av Bondevennen.
Nyvinningar må ta utgangspunkt i bøndene og samfunnet sine behov – ikkje teknologiselskapa sitt ønske om profitt. Berre slik kan offergåvene teknologien krev forsvarast med auka utbytte.
DEI SISTE LEIARANE:
Snart brenn det skikkeleg på dass
Heile Norge har fått med seg at det kokar i gjødseldebatten i Rogaland, men snart brenn det for alvor på dass – eller meir presist: i gjødselkjellaren. Det hastar nå. Utfordringane bønder får med mindre spreieareal er berre toppen av isfjellet.
Mangel på respekt og bondevett
Naturbeitemark blei ordet me seint vil gløyme frå sommaren 2026. I starten av juli skreiv Bondevennen om Gro Sevheim, som fekk eit varsel om oppheving av spreieareal frå Statsforvaltaren midt i ferietida. Bonden samanliknar varselet med eit slag i trynet.
Sommarminna bleiknar aldri
Det kjennest som ein augneblink. Våren var akkurat her og gjorde verda ljos. Så, vips, er sommaren på plass med lauvtunge tre og frodige grøne enger.